Dưới đây là các điểm nhấn pháp lý quan trọng được phân loại chi tiết cho từng nhóm đối tượng:
- Một, đối với cá nhân và hộ kinh doanh:
Theo Điều 2 của Nghị định, cá nhân cư trú có hoạt động kinh doanh (bao gồm người thành lập hoặc đại diện hợp pháp của hộ kinh doanh) sẽ được giảm thuế TNCN trên toàn bộ số thuế phải nộp, bất kể đang áp dụng phương pháp tính thuế nào.
Để hưởng ưu đãi, cá nhân dự kiến doanh thu năm dưới 10 tỷ đồng cần nộp kèm Mẫu số 01 cùng hồ sơ khai thuế. Trường hợp đã nộp hồ sơ nhưng bỏ sót phần giảm thuế, người nộp thuế vẫn được phép khai bổ sung hoặc cấn trừ khi quyết toán năm. Ngược lại, nếu tổng doanh thu thực tế cuối năm vượt mức 10 tỷ đồng, cá nhân sẽ mất quyền ưu đãi và phải lập tờ khai điều chỉnh (Mẫu số 03) để nộp bù số thuế đã được giảm. Dù vậy, khoản nộp bổ sung này sẽ không bị tính tiền chậm nộp nếu hoàn thành trước thời hạn khai thuế của kỳ mà doanh thu lũy kế vượt ngưỡng 10 tỷ đồng.
- Hai, đối với doanh nghiệp và tổ chức:
Theo Điều 3 Nghị định, ưu đãi giảm thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) được áp dụng cho các tổ chức kinh tế thành lập theo pháp luật Việt Nam (như doanh nghiệp, hợp tác xã, đơn vị sự nghiệp...) có phát sinh thu nhập và đạt mức doanh thu năm không quá 10 tỷ đồng. Số thuế được giảm tính trên mức phải nộp của kỳ tính thuế hiện hành. Đặc biệt, với các đơn vị đang hưởng chính sách ưu đãi khác, mức giảm 30% sẽ được tính trên phần thuế còn lại sau khi đã cấn trừ. Để xác định điều kiện, tổng doanh thu sẽ được lấy từ báo cáo tài chính tổng hợp năm (bao trùm cả các đơn vị phụ thuộc), bao gồm toàn bộ doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ, doanh thu tài chính và các thu nhập khác.
Về cơ chế thực hiện, các đơn vị được trao quyền tự xác định số thuế giảm trừ ngay trong các kỳ tạm nộp hằng quý. Tuy nhiên, nếu doanh thu thực tế cuối năm vượt mốc 10 tỷ đồng, doanh nghiệp buộc phải nộp hoàn trả phần thuế đã giảm, đồng thời chịu tính tiền chậm nộp căn cứ theo khoản 3 Điều 24 Nghị định 252/2026/NĐ-CP. Nhằm ngăn chặn hành vi lách luật, quy định cũng nêu rõ không áp dụng ưu đãi này cho các doanh nghiệp hình thành từ việc chia, tách sau ngày Nghị quyết 43/2026/QH16 có hiệu lực nếu tổng doanh thu của các đơn vị hậu chia tách vẫn vượt ngưỡng 10 tỷ đồng.
- Ba, cách tính thuế TNCN khi được giảm 30% đối với hộ kinh doanh:
Theo hướng dẫn tại khoản 2 Điều 2 Nghị định 398/2026/NĐ-CP, việc tính toán phần thuế thu nhập cá nhân (TNCN) được hỗ trợ sẽ áp dụng chung cho mọi nguồn thu từ hoạt động kinh doanh, bất kể người nộp thuế đang dùng phương pháp tính thuế nào. Công thức tính rất đơn giản: lấy tổng số thuế TNCN phát sinh nhân với mức ưu đãi 30%. Điểm mấu chốt người dân cần lưu tâm là tỷ lệ 30% này được trừ trực tiếp vào "số tiền thuế cuối cùng phải nộp", chứ không phải giảm trên tổng doanh thu hay thu nhập tính thuế.
Một hộ kinh doanh ghi nhận mức doanh thu năm 2026 là 8 tỷ đồng (đáp ứng điều kiện dưới 10 tỷ) và nghĩa vụ thuế TNCN ban đầu được xác định phải đóng là 120 triệu đồng. Bài toán thuế ưu đãi sẽ được tính như sau:
Số tiền thuế được Nhà nước hỗ trợ (giảm trừ 30%): 120 triệu đồng x 30% = 36 triệu đồng.
Số tiền thuế thực tế hộ kinh doanh phải nộp: 120 triệu đồng - 36 triệu đồng = 84 triệu đồng.
Như vậy, nhờ chính sách ưu đãi này, hộ kinh doanh đã tiết kiệm được 36 triệu đồng tiền thuế phải nộp trong năm.
- Bốn, cách tính số thuế TNDN được giảm 30%:
Một tin vui lớn dành cho cộng đồng doanh nghiệp được ghi nhận tại khoản 2 Điều 3 Nghị định 398/2026/NĐ-CP: Mức giảm thuế TNDN trong hai năm 2026 và 2027 sẽ được áp dụng triệt để trên toàn bộ thu nhập của doanh nghiệp có kỳ tính thuế theo năm, bất kể đơn vị đang áp dụng phương pháp tính thuế nào.
Đặc biệt, điểm đột phá của chính sách lần này nằm ở việc cơ quan quản lý đã dỡ bỏ rào cản đối với các khoản thu nhập đặc thù. Cụ thể, ngay cả những nguồn thu vốn khác với các gói ưu đãi thuế trước đây (như thu nhập từ chuyển nhượng vốn, chuyển nhượng bất động sản, dự án đầu tư... theo khoản 3 Điều 18 Luật Thuế TNDN) nay cũng chính thức được đưa vào diện thụ hưởng mức giảm 30% này. Đây được xem là một động thái hỗ trợ vô cùng thiết thực và toàn diện, giúp các doanh nghiệp tối ưu hóa tối đa nghĩa vụ tài chính trong giai đoạn sắp tới.
Một điểm lưu ý đặc biệt quan trọng dành cho các doanh nghiệp là nguyên tắc áp dụng "ưu đãi nối tiếp ưu đãi". Cụ thể, nếu doanh nghiệp đang trong thời gian hưởng các chính sách ưu đãi thuế TNDN khác (theo Luật hoặc Nghị quyết hiện hành), thì mức giảm 30% của Nghị định 398 sẽ được tính trên số thuế còn lại sau khi đã cấn trừ các ưu đãi cũ.
Công thức tính: Số thuế TNDN được giảm = 30% × số thuế TNDN phải nộp của kỳ tính thuế
Ví dụ minh họa thực tế:
Năm 2026, Công ty XYZ ghi nhận mức doanh thu 9 tỷ đồng (đủ điều kiện dưới 10 tỷ). Giả sử thu nhập tính thuế của công ty trong năm là 2 tỷ đồng, chịu thuế suất 20%, đồng thời công ty đang được miễn giảm 100 triệu đồng từ một chính sách ưu đãi đầu tư trước đó. Bài toán thuế sẽ được tính toán như sau:
Tiền thuế TNDN ban đầu: 2 tỷ đồng x 20% = 400 triệu đồn;
Trừ đi ưu đãi cũ: - 100 triệu đồng.
Tiền thuế phải nộp sau ưu đãi cũ: = 300 triệu đồng.
Số thuế được giảm thêm 30% (theo Nghị định 398): 300 triệu x 30% = 90 triệu đồng.
Tổng số thuế TNDN Công ty XYZ thực tế phải nộp vào ngân sách chỉ còn lại 210 triệu đồng./.
